مثالى ديگر در وقايع : اگر نيكوكارى خيّرى را بيند « 181 » در واقعه‌اى ، او را در خوب‌ترين صورتى بيند . و اگر ظالمى بدكردارى را بيند ، در زشت‌ترين صورتى بيند ؛ بلكه در عالم خيال و مثال ، صورت « محسن » در هيئت « بدر » يابد . و اين ، از آن دان كه : حضرت خيال ، اعيان را چنان نمايد كه صورت حقيقيّهء او است . يا بر صورت صفات غالبه بر وى ؛ و بيشتر چنين باشد . از آن سبب است كه : واقعه‌ها محتاج‌اند به تعبير ؛ و در مرآت خود ، معاينه مىبينيم كه : صورت و هيئت كبيره ، در مرآت صغيره ، صغيره مىنمايد ؛ و شكل غير مستطيل ، در مرآت مستطيله ، مستطيل مىنمايد . و شخص غير متحرّك ، در آبى كه متحرّك باشد ، متحرّك نمايد . پس معلوم شد كه : تفاوتى كه هست ، بحسب محلّ و مرأى است ؛ و الّا در حقيقت آن صورت ، هيچ تفاوت نيست . و اگر به مثالى ديگر بوجهى ديگر احتياج است ، اين است كه مىگويد : و قد تعطيه انعكاس صورته من حضرة خاصة ، و قد تعطيه عين ما يظهر منها فتقابل اليمين منها اليمين من الرّائي ، و قد يقابل اليمين اليسار و هو الغالب في المرأى « 182 » بمنزلة العادة فى العموم : و بخرق العادة يقابل اليمين اليمين و يظهر الانتكاس « 183 » . و وقت باشد كه : محلّ منظور فيه ، آن صورت ناظره در وى سرنگون نمايد . و اين در آب باشد ، يا در جسمى صقيل كه بر روى زمين نهاده باشد . و وقت باشد كه : آن محلّ منظور فيه كه : مرآت است ، يا آب ، يا

--> ( 181 ) - ن : در وقايع اگر صاحب خيرى نيكوكار را بيند ( ش ) . ( 182 ) - ن : فى المرايا بمنزلة ( عف ) . ( 183 ) - ن : يظهر الانعكاس ( ش - ت ) .